دسته‌ها
Uncategorized

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله
روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

تفسیر نقاشی کودکان اطلاعات ارزشمندی در مورد عواطف درونی کودک نشان می‌دهد. از آنجایی که کودکان قادر نیستند به خوبی احساسات خود را بیان کنند، نقاشی فرصت مناسبی است که احساسات خود را ابراز کنند. همچنین این امکان برای شما فراهم می‌شود تا از این طریق وارد دنیای کودکانه او شوید. سطح نقاشی کودک نشان دهنده رشد قابلیت‌های شناختی کودکان است. همچنین می‌تواند به عنوان یکی از شاخص‌های تاخیر رشدی کودک تلقی شود. براساس تحقیقات انجام شده معمولا کودکان با نمرات بالاتر در آزمون نقاشی، از سطح هوشی بالاتری برخوردار هستند. در این مقاله قصد داریم به تجزیه و تحلیل نقاشی کودکان و مفاهیم آن بپردازیم. پس تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.

از دیدگاه روانشناسان نقاشی کودک می‌تواند منبع ارزشمندی برای شناخت بهتر کودک باشد. در واقع نقاشی بازتاب دنیای درونی کودک و نشانگر جهان بینی‌اش نسبت به زندگی است. کودک در نقاشی‌هایش برداشت خود از روابط موجود در خانواده را به خوبی ترسیم می‌کند. در واقع ارتباط افراد خانواده با یکدیگر، نقش هر یک از اعضا و میزان صمیمیت آن‌ها نشان داده می‌شود.

نقاشی کودکان بیانگر رابطه او با محیط پیرامون آن‌ها است. پس از این طریق تفسیر نقاشی کودکان می‌توان به نیازها، ترس‌ها و توانایی‌های شناختی و هوشی کودکان پی برد. آنچه که در نقاشی کودک به طور مرتب تکرار می‌شود و همچنین استفاده از رنگ‌ها اهمیتی خاص دارند.

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

برای آگاهی بیشتر در زمینه روانشناسی کودک کلیک کنید.

توانایی نقاشی کشیدن کودکان محصول عوامل ژنتیکی و محیطی است. با این حال عنصر لازم برای آغاز نقاشی کشیدن کودکان، توانایی‌های حرکتی ظریف مانند نگه داشتن درست مداد در دست است. پس لازم است کودکتان به سطح رشدی مناسب رسیده باشد. علاقه کودک و بافت فرهنگی که او در آن رشد می‌کند در محتوا و موضوعاتی که توسط کودکتان ترسیم می‌شود نقش به سزایی دارد.

بچه‌ها معمولا در سن 1 سالگی تنها با قلم به کاغذ ضربه می‌زنند و از 18 تا 20 ماهگی شروع به کشیدن خط می‌کنند. کودک در سن 3 سالگی با ترسیم تصاویر، سعی در بروز احساسات درونی خود دارند. این مرحله آغاز حرکت ترسیمی و تقلید از موقعیت‌ها است. در سن 5 و 6 سالگی به بعد، توجه و قدرت کودک بیشتر می‌شود و می‌تواند بر حسب علاقه خود تنها چیزهای مهم زندگی‌اش را در تصویر بکشد. پس از این مرحله توجه به الگو و نسخه پردازی از شکل‌های هندسی شروع می‌شود.

همان طور که توضیح دادیم نقاشی کودکان، میزان رشد شناختی او را مشخص می‌کند. استعداد کودکان در نقاشی براساس میزان پیشرفت توانایی‌ها و سطح خلاقیت آن‌ها متفاوت است البته توجه داشته باشید که لزوما بر اساس نقاشی میزان استعداد آینده کودک مشخص نمی‌شود. با این حال نقاشی کودکان شاخص مناسبی در تعیین رشد عمومی وخلاقیت کودکان است.

جزئیات در نقاشی کودک نشانه هوش او بوده و بچه‌هایی که جزئیات را بهتر می‌کشند باهوش‌تر هستند. بچه‌های باهوش برای کشیدن یک آدم، تمام اعضای بدن را با دقت فراوان رسم می‌کنند. پس نقاشی کودک می‌تواند شاخصی برای هوش بزرگسالی او باشد. البته کشیدن بیش از اندازه جزئیات بدون توجه به عمومیت مسائل می‌تواند نشان دهنده اختلال وسواس در کودک باشد که لازم است به آن توجه کنید.

برای شناخت بیشتر در زمینه مشاوره کودک کلیک کنید.

استفاده از رنگ‌ها در نقاشی کودکتان بسیار حائز اهمیت است و در شناخت روحیات او کمک شایانی می‌کند. در محتوا، رنگ‌ها، خطوط و اندازه‌ها معنی و مفهوم خاصی نهفته است. البته زمینه‌های فرهنگی و علایق کودک نیز در این زمینه تاثیرگذار است. به طور کلی مفهوم هر یک از رنگ‌ها با توصیف‌های زیر مشخص شده است که در تفسیر نقاشی کودکان می‌تواند کمک کننده باشد.

سیاه و سفید: بیانگر ترس، اضطراب، ناامیدی و غم 

قهوه‌ای: نشانگر مقابله در برابر فشار والدین برای نظافت 

بنفش: بیانگر تمایل به تضاد و گاهی اضطراب

آبی: نشانگر درونگرایی کودک و و رنگ صلح و آرامش

سبز: رنگ طبیعت و نیاز به جلب توجه یا تمایل کودک به برقراری ارتباط را نشان می‌دهد.

قرمز: پرانرژی بودن و برونگرایی کودک را نشان می‌دهد.

زرد: رنگ شادی و نشانگر خوش بینی کودک و تمایل او به مشارکت با دیگران

صورتی: رنگ صلح و تمایل به برقراری تعادل در زندگی و روابط

خاکستری: رنگی خنثی بوده و در نقاشی کودک معنی خاصی ندارد.

خورشید معمولا در نقاشی‌های بیش‌تر کودکان دیده می‌شود. تصویر خورشید بیانگر امنیت، خوش حالی، گرما، قدرت و به نظر بعضی پژوهشگران نماد پدر مطلوب است. وقتی رابطه‌ پدر و کودک خوب است، خورشید به طور کامل و در حال درخشیدن نمایش داده می‌شود. وقتی خورشید در پشت کوه ناپدید است و یا به صورت قوسی در افق دیده می‌شود این رابطه مطلوب نیست. همچنین اگر کودک از پدرش هراس داشته باشد، خورشید به رنگ قرمز تند یا سیاه ترسیم می‌شود.

رنگین کمان‌های چند رنگ پیام‌های مثبتی هستند و دیدگاه‌های مثبت کودکان را نشان می‌دهند.

در نقاشی‌های کودکان، خانه بیش از هر چیز دیگری کشیده می‌شود. خانه نماد پناه گاه و هسته‌ اصلی خانواده‌ای است که ممکن است مورد علاقه یا تنفر کودک باشد. خانه‌هایی که کودکان ترسیم می‌کنند ممکن است دارای باغچه، گل، در‌های بزرگ و… باشد. این خانه‌‌ها نماد یک زندگی سعادت‌مند است که کودک در آن احساس آرامش می‌کند. برعکس، اگر خانه‌ای بدون در ورودی، با دیوار‌هایی بلند و به گونه‌ای منزوی و دورافتاده ترسیم شود، معنای متفاوتی پیدا می‌کند.

کودک وقتی شکل آدم را می‌کشد، قبل از هر چیز شکل خود و یا درکی را که از بدن و تمایلاتش دارد، بیان می‌کند. در واقع، بین بعضی خطوط آدم نقاشی شده با خصوصیات روانی و جسمی کودکی که آن را کشیده، ارتباط مشخصی وجود دارد. اگر آدمک در مجموع هماهنگ باشد احتمال بسیاری وجود دارد که کودک کاملاًً سازگار باشد. اگر برعکس آدمک در اندازه‌ای خیلی کوچک و یا در گوشه‌ای از کاغذ کشیده شده باشد، معنایش این است که کودک خود را کم ارزش و از دیگران پایین‌تر می‌داند.

برای اطلاعات بیشتر در زمینه تاخیر رشدی کودک و رشد شناختی کودک کلیک کنید.

نقاشی برای کودکان وسیله‌ای برای افزایش کیفیت رشد روحی، عاطفی و ذهنی آنان است. نقاشی‌های کودکتان دارای مفهومی است که در ذهن او تداعی شده است، به همین دلیل است که روانپزشکان اطفال از نقاشی کودکان به عنوان یک تست تشخیصی استفاده می‌کنند. البته موقعیت، امکانات، بافت فرهنگی اجتماعی، جنسیت و سن هر کودک نیز برای تفسیر نقاشی باید در نظر گرفته شود.

نقش والدین در فرصت رشدی کودک با توجه به نقاشی

پدر و مادرهای عزیز توجه داشته باشید کشیدن نقاشی یکی از سرگرمی‌های مفید برای پر کردن اوقات فراغت کودکان است. پس بهتر است او را برای این کار تشویق کنید و فرصت دهید در مورد چیزهایی که ترسیم کرده با شما حرف بزند. اگر به مورد مشکوکی در نقاشی کودک برخوردید، بهتر است به کلینیک و مراکز مشاوره مراجعه کنید. روان درمانگر با در نظر گرفتن سن کودک و سطح رشدی او در مقایسه با همسالان، گرفتن مصاحبه و توجه به بافت فرهنگی اجتماعی، جنسیت، علایق  کودک که از عوامل تعیین کننده در تفسیر نقاشی کودکان است، در صورت وجود هر گونه مشکل با آغاز اقدامات درمانی از بروز مشکلات بعدی جلوگیری می‌کنند.

برای آشنایی بیشتر در زمینه کشف استعداد کودک کلیک کنید.

برای دریافت مشاوره در زمینه تحلیل و تفسیر نقاشی کودکان می توانید با مشاوران مرکز مشاوره روانشناسی حامی هنر زندگی از طریق تلفن ثابت از کل کشور با شماره 9099075228 و از تهران با شماره 9092305265 تماس بگیرید.

هنر زندگی اولین سامانه مشاوره روانشناسی تخصصی کشور با مجرب ترین مشاوران روانشناسی پاسخگوی سوالات و مشکلات شما در زمینه های مشاوره خانواده ، ازدواج ، طلاق ، تربیت کودک ، جوانان ، مهارت های ارتباطی ، ترک اعتیاد ، مشاوره روانشناسی ، روان درمانی و … می باشد. به امید زندگی شاد و سالم برای یکایک مردم ایران…

با عضویت در خبرنامه، از جدیدترین و بهترین کتاب ها و مقالات روانشناسی اطلاع پیدا کنید…

© کلیه حقوق برای حامی هنر زندگی محفوظ می باشد. انتشار مقالات با ذکر منبع بلامانع می باشد.

شهرزاد:کودکان به این علت نقاشی می‌کنند که از حرکت و فعالیت لذت می‌برند و آن را نوعی رفتار بازی‌گونه به حساب می‌آورند و آن‌چه در ناخودآگاه دارند، روی کاغذ ترسیم می‌کنند. به همین دلیل می‌توانیم با بررسی نقاشی‌ها، به انگیزه‌ها و کارکردهای آن‌ها دست یابیم.

 

 

نقاشی کردن کودک، اهمیت زیادی در رشد و تکامل بعدی مهارت‌های تصویری‌اش در آینده دارد. مجموعه نمادهای تصویری در نقاشی کودک موجب تسهیل یادگیری‌های بعدی‌اش می‌شود. به طور کلی، با بررسی نقاشی کودکان می‌توانیم به آزمون‌هایی برای سازگاری هیجانی آن‌ها دست‌ یابیم.

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

 

محل‌ ترسیم نقاشی کودک روی صفحه، بیان‌کننده موضوع‌های مختلف است.

 

تمرین

ورقه کاغذی در ابعاد 5/29×21 سانتی‌متر (A4) تهیه کنید و از کودکتان بخواهید آدمک یا هر چیز دیگری بکشد. سپس نقاشی او را به صورت زیر تقسیم‌بندی کنید.

 

راست بالا

وسط بالا

چپ بالا

راست وسط

وسط

چپ وسط

راست پایین

وسط پایین

چپ پایین

 

کاغذ را عمودی در نظر بگیرید. چون معمولا درازای آدمک، بیش از پهنای آن است. حال اگر کودک شما، کاغذ را بچرخاند و ورقه را به صورت افقی قرار دهد و آدمک و موضوع نقاشی‌اش را در جهت افقی ترسیم کند، این واکنش به دو صورت تفسیر می‌شود:

1ـ نشان‌دهنده وجود یک حس عینی تحول‌یافته است. یعنی نیاز بیش‌تری به فضای پیرامونی دارد و نوعی مادی‌نگری و فقدان آرمان‌نگری در او وجود دارد.

2ـ هم‌چنین می‌تواند نشان‌دهنده نوعی تضادورزی باشد. به این معنی که دارای روحیه متناقض است و با انجام این عمل متضاد، به ثابت کردن شخصیت خود نیاز دارد.

 

 

نقاشی در صفحه

اگر نقاشی کودکتان در سمت چپ قرار بگیرد، مربوط به گذشته اوست. سمت راست مربوط به آینده است. هرچه نقاشی کودک به سمت چپ گرایش داشته باشد، کودک تمایل دارد که هیجان‌ها و احساس‌های خود را به صورت مستقیم بیان کند و رفتاری کودکانه نشان دهد. کشیدن نقاشی در سمت راست صفحه، نشان‌دهنده مهار عقلی و تحول‌یافتگی کودک است. در کودکان راست دست، ناحیه چپ، نشان‌دهنده دلبستگی به مادر است و ناحیه راست، دلبستگی به پدر را نشان می‌دهد. در کودکان چپ دست، عکس این قضیه است.

 

پایین صفحه کاغذ، بیان‌کننده جهان تاریک مربوط به ناخودآگاه است و قلمروی زمینی و مرتبط با زندگی روزمره را نشان می‌دهد. چون این قسمت از صفحه کاغذ، معرف زمین است، عنصر حیات‌بخش را تشکیل می‌دهد. اگر کودک، خط زمین را در نقاشی‌اش ترسیم کند، گاهی نشان‌دهنده نیاز حسی به تغذیه و ایمنی جسمانی است.

 

قسمت بالای صفحه، معرف ارزش‌های برتر، جهان رؤیاها، خیال‌پردازی‌ها و آرزوهای کودک است. معمولا حدود 40درصد کودکان، در پنج سالگی، موضوع نقاشی (مثلا آدمک) را در مرکز ترسیم می‌کنند، 70 درصد در هفت سالگی و به همین صورت افزایش می‌یابد. اگر پس از هفت سالگی، آدمک ترسیم شده، خارج از مرکز صفحه باشد، می‌توان به وجود یک نابهنجاری اشاره کرد.

 

تناسب آدمک ترسیمی کودک شما نیز دارای اهمیت است. اگر آدمک، بزرگ باشد، به معنای اعتماد به نفس و احساس ایمنی و شکفتگی است و گاهی نشان‌دهنده ناتوانی در مهار خود است. اگر کودک، آدمکش را کوچک ترسیم کند، بیان‌کننده کم‌رویی و ترس است و معمولا آدمک، در نواحی خارج از ناحیه مرکزی صفحه ترسیم می‌شود.

 

 

آدمک‌هایی با سرهای بزرگ

 

در محدوده سنی سه و چهار سالگی، سر آدمک نسبت به تنه آن، بزرگ‌تر است. به این دلیل که جایگاه اعضای ارتباطی، یعنی چشم‌ها، دهان، بینی و گوش‌هاست.

 

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

سر برای این کودکان، بخش اصلی اندام انسان است. شاید به این دلیل که کودک می‌خواهد در داخل دایره (سر) اجزایی را بگنجاند و هنوز به آن مرحله از شناخت نرسیده، سر را بزرگ‌تر می‌کشد تا اجزا در آن جا شود. کودک، هر چه بزرگ‌تر می‌شود، نسبت تنه و سر آدمک متناسب‌تر می‌شود. در کودکان سه ساله، گاهی سر، تنه هم هست و دست‌ها و پاها به سر وصل می‌شوند. در این سن، بیش‌تر پاها ترسیم می‌شوند تا دست‌ها و بازوها و تکرار پاها در نقاشی‌ها بیش‌تر است.

 

نکته جالب دیگر در نقاشی کودکان، شفاف بودن آن است. برای مثال، اگر به کودک پنج یا شش ساله بگویید آدمکی ترسیم کند که پشت میز نشسته است؛ او این نقاشی را طوری ترسیم می‌کند که پاهای آدمک و تمام خط‌های میز، مرئی هستند و نقاشی او دارای شفافیت است. اگر به کودک چهار یا پنج ساله بگویید آدمکی روی اسب ترسیم کند، باز هم پاهای آدمک روی اسب، کاملا مشخص است.

 

ثبت فضا و نقطه دید در کودکان بزرگ‌تر دیده می‌شود. اگر به کودک هشت ساله بگویید آدمک را پشت میز ترسیم کند، آن را واقع‌بینانه ترسیم خواهد کرد؛ یعنی در نقاشی او، بخشی از پاهای آدمک مشخص می‌شود.

 

 

خط‌ها

 

خط‌های نقاشی کودکتان نیز دارای اهمیت است. خط‌های پررنگ و ضخیم نقاشی، نشان‌دهنده تمایل به لذت‌های جسمانی و شهوت‌گرایی است. این مسئله، در مراحل رشد روانی جنسی فروید مطرح است. اگر خط‌ها آن‌چنان خشن باشند که تا پاره کردن کاغذ پیش روند، نارضایتی و پرخاشگری را نشان می‌دهند.

 

خط‌های کمرنگ در نقاشی، بیان‌کننده حساسیت، ملایمت و ظرافت است و گاهی کم‌رویی و نداشتن اعتماد به نفس و تردید کودک را نشان می‌دهد.

 

گاهی فشاری که کودک روی کاغذ می‌آورد، در قسمت‌های مختلف نقاشی، متفاوت است؛ یعنی در قسمتی از نقاشی، کمرنگ و در قسمت دیگر، پررنگ ترسیم می‌شود؛ برای مثال، ممکن است لب‌های آدمک یا چشم‌های آدمک، خط‌های ضخیم داشته باشد. این مسئله، نشان‌دهنده ناحیه‌ای است که تعارض را در کودک برمی‌انگیزد. کنش درونی، کودک را وادار می‌کند خط‌ها را پررنگ کند، آن‌ها را سایه‌دار ترسیم کند و حتی گاهی دور نقاشی خود، یک دایره حفاظتی ترسیم کند.

 

اگر کودک شما، خط‌ها را استوار و مستقیم ترسیم کند، نشان‌دهنده اعتماد به نفس، مصمم بودن و تأثیرناپذیری اوست. در حالی که خط‌های منقطع، در نقاشی کودک تأثیرپذیر، مردد و کمال‌جو دیده می‌شود.

 

اگر در نقاشی کودک، نقطه‌گذاری دیده شود، نشان‌دهنده داشتن مادری عصبی و بهانه‌جوست. هم‌چنین نشان‌دهنده مقابله با احساس گناهکاری ناشی از ادرار بی‌اختیار است. خط‌های موازی، ‌سایه‌ها و چهارخانه‌ها، در نقاشی کودکان مضطرب دیده می‌شود. سایه‌ها و رنگ‌های خاکستری، نشان‌دهنده افسردگی است، البته اگر زیاد باشد و تکرار شود. مدت زمانی که کودک به سایه زدن اختصاص می‌دهد، بیش‌تر از خود سایه‌ها مهم است.

 

خط‌های شکسته و زاویه‌دار: نشان‌دهنده چابکی، خشم، ناآرامی، مردانگی و نیروست. در حالی که خط‌های منحنی و انحنادار، ابتدایی‌تر هستند و ملایمت، ‌مسالمت، تبعیت‌جویی، زنانگی، خوددوستداری و نرمش را نشان می‌دهند. حلقه‌هایی که به دور یک محور می‌چرخند، از شکل‌های زاویه‌دار هندسی، ابتدایی‌تر هستند. کشیدن چنین خط‌هایی، تا چهار سالگی، بهنجار هستند. در صورتی که ترسیم آن‌ها ادامه یابد، می‌تواند نشانه‌های روان‌گسیختگی را بروز دهد.

 

خط‌های راست: نشان‌دهنده آرامش، وقار و بی‌انعطافی است.

 

خط‌های سرازیر: نشان‌دهنده بدبینی، افسردگی، خستگی و مرگ است.

 

خط‌های سربالا: شادی، زندگی و انفجار احساسات شدید را نشان می‌دهد.

 

خط‌خطی کردن و پاک کردن‌های زیاد: آشکارکننده نامصمم بودن، نارضایتی از خود و احساس حقارت است. لکه‌ها و سیاه کردن‌ها، احساس گناهکاری را نشان می‌دهند. اگر نقاشی کودک، حالتی کثیف و درهم ریخته داشته باشد، یعنی او، کودکی است که در مرحله مقعدی (مرحله‌ای که کودک، مدفوع خود را نگه می‌دارد و از این کار لذت می‌برد) وجود دارد تثبیت شده است، اما این تثبیت در کودکانی که نقاشی آن‌ها، تمیز و دارای نظم است، گرایش‌های وسواسی را نشان می‌دهد. در سن‌های بالاتر، تمیزی می‌تواند به دلیل جلب رضایت بزرگ‌ترها باشد.

 

بخش‌هایی که سفید گذاشته می‌شوند، نشان‌دهنده مرزها و فاصله‌گیری‌هاست و با توجه به فضای ترسیمی باید تفسیر شوند.

 

آموزشی

طرح درس و تجربیات معلمی

تفسیر نقاشی کودکان

   مقدمه:

نقاشی دریچه ای است برای ورود به احساسات بچه ها ، بازی ونقاشی هر دو ابزاری قدرتمند ومهمی هستند که کودکان به وسیله آن احساسات ، هیجانات ، نگرانی ، اضطراب و شادی خود را بیان می کنند.

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

 آن ها به جای این که از کلام ( صحبت کردن ) برای بیان احساسات خود از نقاشی و بازی استفاده می کنند .

 در نقاشی همانند یک داستان جهانی از نمادها ورمز ها وجود دارد واز دیدگاه روان تحلیل گری هر کدام از رمز ها دارای معنی خاصی نیز هست .

 نکات ضروری و مهم در تفسیر نقاشی کودکان:

 با در اختیار گذاشتن یک برگه سفید ویک جعبه مداد رنگی از کودک بخواهید تا یک نقاشی آزاد بکشد . در صورت امکان بهتر است در زمان کشیدن نقاشی اعمال ورفتار وگفتار کودکان را به دقّت  زیر نظر بگیریم .

 بعد از تمام شدن نقاشی در مورد آن از کودک سوالاتی می پرسیم .

 توجه داشته باشید که نقاشی فقط یک ابزار است وبه وسیله آن نمی توان نظر محکم ومستندی در مورد شخصیت کودک ارائه داد.

 در کنار نقاشی انجام یک مصاحبه دقیق وعلمی با والدین کودک ویررسی نظر مربی یا معلم و….ضروری وغیر قابل انکار است .

 استفاده از نقاشی در جهت درمان یا کاهش ترس کودکان از ( غول – جن – ارواح )

 برای درمان این چنین ترس هایی با نام گذاری برای این چیز ها استفاده می کنیم مثلا می گویم نقاشی یک غول را بکش بعد از کشیدن نقاشی برا ی آن یک اسم خنده دار انتخاب می کنیم ( غول شکم گنده ) وبعد شکلک در می آوریم ومی گییم که هه هه هه من غول شکم گنده ام ببین چقدر من تورا خنداندم و…

 تفسیر خطوط در نقاشی کودک :

 خطوط شکسته وپررنگ : شخصیت پیچیده و تقریبا غیر قابل انعطاف

خطوط گرد : دارای شخصیتی نرم وقابل انعطاف

خطوط کم رنگ : بچه احساس حقارت وکم توجهی دارد وکم رو وخجالتی است .

خطوط پر رنگ : وقتی که زیاد باشد نشانه عدم تخلیه هیجانات در بچه ها ی بیش فعال است.

خطوط مستقیم وخطوط نوک تیز : نشانه پرخاشگری است .

 رنگ ها :

 رنگ ها تا هفت سالگی جنبه تزئین دارند وحتی کودکان در نقاشی چشم خود را قرمز ورنگ درختان را سیاه می کشند.

 بعد از هفت سالگی بطور کلی می توان گفت که رنگ های ملایم نشان دهنده ی عواطف غنی وظریفند که کودک توانایی بیان آن ها را ندارد ولی رنگ های زننده وتند در کودکانی دیده می شود که دارای عواطفی شدید وگسترده مثل عشق ، کینه یا خشم دارند.

 رنگ آمیزی زیبا نشان دهنده احساس ایمنی ووکمال است ورنگ آمیزی کدر و کثیف  ومغشوش نشان دهنده دوسوگرایی ، پنهان کاری و غالبا بیانگر مسایل مقعدی است .زیگموند فروید –

 غلبه رنگ های شاد ( قرمز – صورتی – زرد ) گرایش به برون گرایی است.

غلبه رنگ های سرد ( آبی – سبز – سیاه ) گرایش به درون گرایی است .

  مراحل تحول نقاشی نقاشی کودکان :

 از حدود یازده ماهگی : حرکات تعادلی و ایجاد خطوطی در فضا

در هجده ماهگی : ترسیم خطوط مارپیچ وحلزونی بدون برداشتن دست

در حدود دو و نیم سالگی : ترسیم خطوط افقی ، عمودی ، نقطه چین ، دایره است

در حدود سه سالگی : اشکال دیده می شوند ، انتخاب اسم برای آن ها که تغییر می کنند ، آدمک وزغ گونه

در حدود چهار سالگی : تقریبا کودک می تواند نقاشی خودش را توضیح دهد

از پنج سالگی به بعد : ترسیم آدمک ، درخت و خانه تقریبا در همه کودکان دیده می شود (( رشد ادراک حرکتی ))  تست  (گودیناف )  که یک تست بر آورد هوش ورشد ادراک دیداری حرکتی (هماهنگی چشم – دست – مغز ) است . در این سن انجام می گیرد وبا توجه به این سه فاکتور شخصیت کودک  مورد بررسی قرار می گیرد .

 تفسیر سه فاکتور (آدمک ، درخت ، خانه)

 آدمک

 آدمک : معرف شخص کودک است .

 آدمک بزرگ ودرشت : اعتماد به نفس بیشتر __ خودش را مهم می بیند .

آدمک کوچک وریز : نشان خود کم بینی ، احساس حقارت __ عدم اعتماد به نفس

آدمک خارج از مرکز نقاشی کودک : شخصیتی درونگرا ومنزوی  __ در دید نیستند .

آدمک با پاهای به هم چسبیده ویا با پاهای باز ( پا یک شاخص ارتباطی است )

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

آدمک با پاهای باز : ارتباط با بیرون قوی است

آدمک با پاهای بسته : ارتباط با محیط بیرون ضعیف است .

آدمک با پوشش وآرایش : حس زیبایی شناختی قوی دارند.

آدمک ترسیم نشده باشد: این بچه ها اصلا خودشان را قبول ندارند وبه خود باوری نرسیده اند.

آدمک کامل : نشانه هوش است در چهار الی پنج سالگی بچه ها قادر به کشیدن آدمک کامل هستند.

 آدمک چوب کبریتی : نشانه احساس حقارت وخود کم بینی وکم رو وخجالتی بودن است .

 عدم ترسیم یک عضو:

 از آن عضو به احتمال قوی ناراضی ویا حتی متنفر است به همین جهت آن عضو را نمی کشد .

مثلا کودکی که زیاد کتک می خورد در نقاشی دست را به صورت قطع شده می کشد ویا اصلا نمی کشد . ویا کسی که از حرف زدن منع می شود در نقاشی دهان نمی کشد و….

بچه های اهل تفکر سر را درشت تر از بقیه بدن می کشند وبچه های شکمو واهل قاقا لی لی پاین تنه را درشت تر می کشند .

 گونه ها : بیشتر در نقاشی دختران دیده می شود اگر در نقاشی دیده شود حس زیبایی شناختی در آن کودک وجود دارد .

 چشم ها :

 چشم های بزرگ : نشانه حس کنجکاوی بچه ها است که ممکن است در حیطه هی جنسی بیشتر باشد .چشم کوچک :نشانه این است که دوست ندارد چیزی را ببیند ویا از دیدن چیزی بسیار منع شده است دهان

 دهان باز – بسته – لب های به هم فشرده  – ترسیم دقیق هر دو لب

دهان بزرگ وباز : بچه های پر حرف  خیلی صحبت می کنند .

دهان با لب های فشرده : نشانه عصبانیت

دهان بسته : بچه هایی که کم حرف و درونگرا هستند .

دهان بسته پر رنگ : درونگرا هستند ومیلی به حرف زدن ندارند ویا محکوم به بسته شدن شده

نکشیدن دهان : از حرف زدن منع شده واجازه حرف زدن به او نداده اند ( بعد از شش سالگی)

دندان ها : به صورت باز وتیز کشیده شده باشد نشانه پرخاشگری است.

 سر خیلی بزرگ : تخیل گرا – تفکر زیاد ، مدام باخودش فکر می کند .

ترسیم آدمک متناسب با جنسیت : اگر کودک دختر باشد ونقاشی پسر کشید از شخصیت خودش راضی نیست .

 خانه

 معرف من کودک است .

خانه بسته یادارای پنجره های کوچک : بچه هایی که ارتباط با محیط بیرون ندارند .

خانه با درب باز : نشانه ارتباط قوی با محیط بیرون وتخلیه هیجانات است .

در پنجره های باز وبزرگ : هیجانات بچه به خوبی تخلیه می شود ومشکلی از نظر ارتباطات وهیجانات ندارد.

دود : انعکاس وضع روانی کودک است واگر به سمت راست متمایل باشد نشانه نگاه به آینده واگر متمایل به سمت چپ باشد نشانه واپس نگری ، دل مشغولی ویا تنش های روانی است.

ابر : نمادی از مادر است .

 ابرهای در هم تنیده وپر رنگ : نشانه سخت گیری مادر ومنضبط بودن مادر(( مادر قر قرو ))

 خورشید : نمادی از پدر است .

 خورشید با اشعه : نشانه عطوفت ومهربانی پدر است .

خورشید پشت کوه : حضور کم رنگ پدر در زندگی کودک

خورشید بدون رنگ : نشانه پدر بی عاطفه است

خورشید بارنگ قهوه ای ویا قرمز : نشانه پدر عصبانی

وجود دو خورشید در نقاشی : نشانه دو همسری مرد است . ویا این که مرد دوبار ازدواج کرده باشد.

خورشید دارای رنگ ولعاب فراوان زنگوله دار : نشانه پدر((  زی زی )) است که برای بچه ها بسیار پدری خوب است .

 ستارگان : نیازمندی به جلب توجه است .

بچه هایی که ستاره زیاد می کشند دوست دارند که دیده شوند ومورد توجه قرار گیرند.

 باران : وقتی که به صورت ملایم وقشنگ دیده می شود مشکلی ندارد. ولی وقتی باران تمام صفحه را می گیرد با یک کودک کاملا مضطرب سرو کار داریم.

 درخت :

 بعضی از درخت ها را بچه باز می کشند ولی بعضی بسته هستند.

درخت های باز وبا ریشه وگل : بچه هایی که برون گرا هستند وهیجاناتشان را می توانند به خوبی تخلیه کنند . درخت بسته عکس تعرف بالا است .

آزمون آدمک- گودیناف

تست هوش ( سن اجرا: از ۳ تا ۱۳ سال)آزمون ترسیم آدمک یکی از آسانترین ، عملی ترین وجهانی ترین آزمونهای تصویری است. این آزمون به وسیله عده زیادی کد گذاری شده است که مهمترین آنها کار خانم آمریکائی فلورانس گودینافFlorence Goodenoughاست که در سال ۱۹۲۰ در ایالت نیوجرسی آمریکا روی چهار هزار کودک آنرا آزمایش نمود . در فرانسه نیز دکتر فایFay در این زمینه کار کرده است.

هدف:مهمترین هدف آزمون ، تعیین درجه هوشمندی سن عقلی و بهره هوشی کودک است . همچنین این آزمون را زمانی  به کار می بریم که آزمونهای هوشی دیگر مقدور نیست و می خواهیم هر چه سریعتر درباره درجه هوشی کودک به نتیجه برسیم . علاوه بر این ، اطفالی که زبان نمی دانند و قادر به سخن گفتن نیستند بهترین ابزار سنجش این آزمون می باشند.

دستور اجرا:اجرای آزمون ساده است . به کودک گفته می شود:” یک آدم ترسیم کن  و هر چه می توانی آنرا زیبا و خوب بکِش ” ، اضافه می نمائیم زمان این کار هر چقدر طول بکشد اشکالی ندارد.

نکاتی که در عمل و ارزیابی باید رعایت کرد:

۱٫ برای ترسیم بهتراست یک مداد سیاه  یا یک خودکار راحت و روان دراختیار کودک بگذاریم . با مداد رنگی به دشواری می توان رسم کرد و اجزاء را تشخیص داد.

۲٫   اگر نقاشی با مداد رنگی کشیده شود ، شرایط دیگری برای ارزیابی لازم است که باید رعایت شود.

۳٫   کاغذ برای رسم نقاشی کودک باید حداقل ۳۰ × ۲۱  باشد.

۴٫   اجازه بدهید کودک چند تصویر بکشد ، سپس  بهترین و کاملترین را برای نمره گذاری انتخاب کنید.

۵٫ اگر نتایج چند بار کشیدن آدمک با یکدیگر فرق داشت نشان ناراحتی های دیگری در کودک است که باید به متخصص مسائل روانی یا روان درمانی مراجعه کرد.

روش نمره گذاری:الف: برای هر یک ازاجزا آدمک در صورتی که توسط کودک ترسیم شده باشد یک نمره منظور فرمائید. به شرح ذیل:

۱٫ سر وجود داشته باشد .

۲٫ پا کشیده شده باشد .

۳٫ دست کشیده شده باشد .( یک یا هر دو دست)

۴٫ بدن کشیده  شده باشد .

۵٫ طول بدن طویل تر ازعرض آن باشد.

۶٫ شانه ها کشیده شده باشد.

۷٫ بازوها و پاها به تنه چسبیده شده باشند.

۸٫ پاها به تنه و دستها به تنه در نقاط واقعی خود چسبیده شده باشند.

۹٫ گردن کشیده شده باشد.

۱۰٫ دنباله گردن به سر و تنه مربوط باشد.

۱۱٫ چشمها کشیده شده باشد.

۱۲٫ بینی کشیده شده باشد.

۱۳٫ دهان کشیده شده باشد.

۱۴٫ دو لب دیده شود.

۱۵٫ سوراخها یا حفره های بینی کشیده شده باشد.

۱۶٫ موها کشیده شده باشد. ( جزئی ترین مقدار مو)

۱۷٫ موها کامل کشیده شده باشد.

۱۸٫ علامتی از لباس کشیده شده باشد.

۱۹٫ دو قطعه لباس کشیده شده باشد.

۲۰٫ تمام بدن پوشیده از لباس باشد.

۲۱٫ چهار قطعه لباس مشخص باشد . ( کراوات ، کلاه ، جوراب ، کفش ، پیراهن ، کت و شلوار)

۲۲٫ لباس رسمی یا یونیفورم باشد . ( یونیفورم مدرسه هم نمره می گیرد)

۲۳٫ انگشتان کشیده شده باشد . ( هر اثری از انگشت کافی است)

۲۴٫ تعداد انگشتان درست باشد .

۲۵٫ شکل و قواره انگشتان درست باشد .

۲۶٫ شست متمایز باشد.

۲۷٫ دست متمایز ازانگشتان باز باشد. ( کف دست کشیده شده باشد.)

۲۸٫ بازوها کشیده شده باشد .

۲۹٫ زانو کشیده شده باشد .

۳۰٫ تناسب سر نسبت به بدن مراعات شده باشد .

۳۱٫ تناسب بازوها و دستها نسبت به بدن حفظ شده باشد.

۳۲٫ پاهای متناسب ، کشیده شده باشد.

۳۳٫ کف پا متناسب باشد.

۳۴٫ پاها متمایل به بالا نباشند.

۳۵٫ دستها و پاها دو بعدی کشیده شده باشند.

۳۶٫ پاشنه کفش یا پاشنه پا کشیده شده باشد.

۳۷٫ هماهنگی خطوط کلی حفظ شده باشد. ( دست نلرزیده باشد)

۳۸٫ هماهنگی خطوط کلی و جزئی حفظ شده باشد. ( نقاشی دقیق باشد)

۳۹٫ هماهنگی خطوط سر ( موها و دور سر به دقت کشیده شده باشد)

۴۰٫ هماهنگی خطوط تنه حفظ شده باشد .

۴۱٫ هماهنگی خطوط دستها و پاها حفظ شده باشد .

۴۲٫ هماهنگی خطوط چهره حفظ شده باشد .

۴۳٫ گوشها کشیده شده باشد .

۴۴٫ تناسب گوشها حفظ شده باشد .

۴۵٫ مردمک چشم کشیده شده باشد .

۴۶٫ تناسب چشم حفظ شده باشد .

۴۷٫ در تصاویر نیمرخ و تمام رخ ، چشم دارای حالت باشد.

۴۸٫ چانه و پیشانی هر دو کشیده شده باشد .

۴۹٫ برآمدگی شانه در تصویر نیمرخ معلوم باشد .

۵۰٫ نیمرخ ناقص باشد . ( یعنی تنه و نیمرخ ناقص)

۵۱٫ نیمرخ باشد .

روش محاسبه:۱٫   نمرات داده شده را باهم جمع کنید . ( مجموع از ۵۱ بیشتر تجاوز نمی کند)(به انجام هر یک از موارد بالا یک نمره اختصاص دهید.)

۲٫   با استفاده از جدول مخصوص ( جدول شماره ۱) نمره خام ، تبدیل به سن عقلی می شود .۳٫   اگر نمره خام آزمونی بر فرض مثال ۴۰ باشد در جدول تبدیل نمرات ، ( جدول شماره ۱ ) نمره خام را پیدا کرده و سن عقلی کودک را که ۱۳ می باشد، استخراج می کنیم. ( این نمره سن عقلی کودک است) سپس ۱۳ ( که سن عقلی کودک است) را در عدد ۱۲ ( ماه) ضرب می کنیم. ( هر سال ۱۲ ماه دارد)

سپس سن تقویمی آزمونی را محاسبه می کنیم . اگر آزمودنی به عنوان مثال ۱۰ سال و ۳ ماه داشته باشد ۱۰ را ضربدر ۱۲( هر سال ۱۲ ماه دارد) بعلاوه ۳ ( ماه) می کنیم نمره بدست آمده سن تقویمی کودک می باشد. حاصلضرب صورت و مخرج را در هم تقسیم کرده وضربدر ۱۰۰ کرده و بهره هوشی آزمودنی بدست می آید. بدین صورت:( سن واقعی کودک(ماه) +۱۰*سن واقعی کودک(سال))/(سن عقلی محاسبه شده*۱۲*۱۰۰)=IQIQ  = (۱۳ * ۱۲  * ۱۰۰)/(۳+۱۲*۱۰) = ۱۲۶

۴٫ سپس نمره به دست آمده را در طبقه بندی هوشی ( جدول شماره ۲) پیدا کنید ،  بهره هوشی کودک مشخص می گردد.

” جدول تبدیل نمرات خام به سن عقلی “

جدول شماره ۱

SCORE

MA

SCORE

MA

SCORE

MA

SCORE

MA

1

3-3

14

6-6

27

9-9

40

13-0

2

3-6

15

6-9

28

10-0

41

13-3

3

3-9

16

7-0

29

10-3

42

13-6

4

4-0

17

7-3

30

10-6

43

13-9

5

4-3

18

7-6

31

10-9

44

14-0

6

4-6

19

7-9

32

11-0

45

14-3

7

4-9

20

8-0

33

11-3

46

14-6

8

5-

21

8-3

34

11-6

47

14-9

9

5-3

22

8-6

35

11-9

48

15-0

10

5-6

23

8-9

36

12-0

49

15-3

11

5-9

24

9-0

37

12-3

50

15-6

12

6-0

25

9-3

38

12-6

51

15-9

13

6-3

26

9-6

39

12-9

 

 

جدول شماره ۲

طبقه بندی از لحاظ هوش

معادل هوش

نابغه

۱۸۹-۱۷۰

تیز هوش

۱۶۹-۱۵۰

پر هوش

۱۴۹-۱۳۰

باهوش

۱۲۹-۱۱۰

متوسط

۱۰۹-۹۰

مرزی

۸۹-۸۰

مرزی ضعیف

۷۹-۷۰

کودن

۶۹-۵۰

کالیو

۴۹-۲۵

کانا

۲۵-۰

 

به طور كلی می‌توان گفت هرچه كه كودكان بزرگتر می‌شوند، نقاشی‌های آنها نیز متناسب‌تر و واقعگرایانه‌تر می‌شوند و جزئیات را بیشتر بیان می‌كنند.

كودكان معمولاً كشیدن علائمی بر صفحه كاغذ را از حدود 18 ماهگی به بعد آغاز می‌كنند. از دیدگاه بیشتر پژوهشگران این خط خطی‌كردن‌ها، حركاتی بی هدف و ناهماهنگ است. كودكان برای رسیدن به درجه‌ای از توازن بصری به خط خطی كردن كاغذ می‌پردازند یا یك خط را بالای خطی كه قبلاً كشیده‌اند، می‌كشند. خط خطی كردن برای كودكان جذاب است. پژوهشگران این خط كشیدن‌های اولیه را صرفاً بازی و تمرین می‌دانند. به هرحال زمانی فرا می‌رسد كه كودكان شروع به تفسیر خطوط خود به عنوان تصویر می‌كنند. كودكان عموماً قبل از آن كه كشیدن را آغاز كنند مقاصد خود را بیان نمی‌كنند، بلكه اغلب پس از اتمام كار به تفسیر نقاشی خود می‌پردازند. دایره، ساده‌ترین طرح بصری برای كودكان خردسال است.

وجود آدمک نقاشی به اندازه ای بسیار کوچک و یا در پایین و یا گوشه صفحه می تواند نشان از عزت نفس پایین کودک باشد .

از حدود سه و نیم سالگی نقاشی كودكان كمی هماهنگ و هدفدار می‌شود و دیگر معنی نقاشی آنان تا پایان تكمیل آن پنهان باقی نمی‌ماند، اما هنوز در تفسیر كودكان در نقاشی خود، نوعی عنصر فرصت‌طلبی وجود دارد. در این مرحله از تكامل چنانچه نقاشی كودكان در عمل شبیه به چیز دیگری از كار درآید، آنها از قصد اعلام شده خود عدول می‌كنند. در این مرحله، دیگران نیز این خط خطی‌ها را با سهولت بیشتر درك می‌كنند و به تدریج اَشكال بیشتر و متنوع‌تری در یك صفحه كشیده می‌شود. اشكال تفكیك نشده و نامنظمی كه كودكان می‌كشند به تدریج به صورت دایره‌ها، مربع‌ها و مثلث‌ها قابل تشخیص می‌شوند. این شكل‌ها كه همگی به صورتی طرح گونه كشیده می‌شوند، اغلب روی یكدیگر قرار می‌گیرند و به چیزی تبدیل می‌شوند كه آنها را «ترتیب» می‌خوانیم. سایر شكل‌های مهم در نقاشی‌های كودكان عبارتند از:

خورشیدها، دایره‌ها و شعاع‌ها. از سه و نیم‌ سالگی به بعد است كه كودكان برقرار كردن رابطه میان جزئیات یك نقاشی را آغاز می‌كنند. به نظر می‌رسد كه بسیاری از نقاشی‌های آنها در این مرحله مبتنی بر قواعد یا طرح‌های ساده است، به عنوان مثال نقاشی نمونه‌وار چهره انسان در این مرحله، مشتمل بر یك دایره به جای سر(یا یك سروبدن مركب) و دو خط آویزان به جای پاست، برای مشخص كردن جزئیات چهره از قبیل چشم‌ها و دهان ممكن است علائمی در درون دایره گذاشته شود. گاهی اوقات به نظر می‌رسد كه این نقاشی‌های طرح‌دار بیش از آنكه بازنمایی دقیق موضوع نقاشی شده باشند، جنبه‌ای نمادین دارند. به عنوان مثال نتایج به دست ‌آمده از مشاهده‌ها نشان می‌دهد كه وقتی از كودكان ساكن در واحدهای آپارتمانی درخواست شده است تا منزل مسكونی خود را نقاشی كنند، آنها به كشیدن نقاشی‌های متداولی از خانه‌های دارای سقف شیروانی و دودكشی كه از آن خارج می‌شود، پرداخته‌اند.

از حدود سه و نیم سالگی نقاشی كودكان كمی هماهنگ و هدفدار می‌شود و دیگر معنی نقاشی آنان تا پایان تكمیل آن پنهان باقی نمی‌ماند.

این مسئله نشان می دهد که در دامنه سنی خاصی کودکان صرفا نمادی از موضوع خاصی را نقاشی می کند بنابراین با دیدن نقائص نقاشی نباید نگران شوید. اگر در نقاشی کودک عضوی از خانواده حذف می شود می تواند نشان گر ان باشد که کودک تایل دارد او در جمع خانواده حضور نداشته باشد. اولین شخصیتی که کودک به ترسیم آن مبادرت می ورزد شخصی است که کودک او را بسیار دوست می دارد و یا از او خشمناک است و خلاصه احساسی خاص را نسبت به او تجربه می کند. وجود آدمک نقاشی به اندازه ای بسیار کوچک و یا در پایین و یا گوشه صفحه می تواند نشان از عزت نفس پایین کودک باشد . و در مجموع نقاشی کودکان زبان بدن آنهاست و درمانگران کودک برای تشخیص و حتی درمان بسیاری از مشکلات رشدی از این ابزار کمک می گیرند.

 

نقاشی هر کودک بیان گر احساسات درونی اوست. برای تحلیل و قضاوت یک اثر باید به صورت مستمر و پی درپی نقاشی های کودک را زیر نظر داشت تا به جنبه های درونی کودکان پی برد. در نقاشی کودکان هر شکل، نماد یا رنگ بیان گر یک شخص، یک احساس یا یک ویژگی روحی خاص می باشد. حتی نقطه ی شروع نقاشی برای روان شناسان کودک مهم است؛ مثلاً کودک، نقاشی را از مرکز، پایین، بالا و یا کدام گوشه شروع کند.

خانه: در نقاشی های کودکان، خانه بیش از هر چیز دیگری کشیده می شود. در شروع کار معمولاً خانه به صورت یک مربع که بر بالای آن یک مثلث قرار دارد، کشیده می شود. خانه نماد پناه گاه و هسته ی اصلی و گرمی خانواده ای است که ممکن است مورد علاقه یا تنفر کودک باشد. خانه هایی که کودکان ترسیم می کنند ممکن است دارای باغچه، گل، درهای بزرگ، پنجره و پرده های رنگین باشد. چنین خانه ای، نماد یک زندگی سعادت مند است که کودک در آن احساس آرامش می کند. برعکس، اگر خانه ای بدون در ورودی، با دیوارهایی بلند و به گونه ای منزوی و دورافتاده ترسیم شود، معنای متفاوتی پیدا می کند. اگر این خانه بین سنین پنج تا هشت سالگی ترسیم شود نشان گر خجالتی بودن کودک و وابستگی شدید او به مادر است. بعد از هشت سالگی نشان گر احساس خودکوچک بینی و تنهایی کودک و در نوجوانی نشان گر شرم و حیای بیش از حد، و داشتن احساسات رقیق است.

خورشید: خورشید به علت نقش مهمی که برعهده دارد، در نقاشی های بیش تر کودکان دیده می شود. تصویر خورشید بیان گر امنیت، خوش حالی، گرما، قدرت و به نظر بعضی پژوهش گران نماد پدر مطلوب است. وقتی رابطه ی پدر و کودک خوب است، خورشید به طور کامل و در حال درخشیدن نمایش داده می شود. هنگامی که این ارتباط مطلوب نیست، خورشید در پشت کوه ناپدید است و یا به صورت قوسی در افق دیده می شود و اگر کودک از پدرش هراس داشته باشد، خورشید به رنگ قرمز تند یا سیاه که مضطرب کننده است، ترسیم می شود.

با وجود این نحوه ی نمایش خورشید، مانند سایر موضوع های نقاشی ممکن است به حال و حوصله ی لحظه ای کودک و نه به تفاهم و عدم تفاهم بین کودک و پدر بستگی داشته باشد. بنابراین، قبل از هر قضاوت و تعبیری در این مورد، بهتر است چندین نقاشی یک کودک را مورد بررسی قرار داد تا معلوم شود آیا این پدیده مرتب تکرار می شود یا خیر. آن گاه به تجزیه و تحلیل آن پرداخت. در تجزیه، تحلیل و تفسیر نقاشی کودک باید به نقش آموزش و یادگیری های قبلی نیز توجه داشت.

اگر بدون در نظر گرفتن الگوهای یاد گرفته شده در گذشته، بخواهید نقاشی کودک را تفسیر کنید، از حقیقت دور شده و به یک تشخیص غلط درباره ی حالات عاطفی و روانی کودک می رسید. در ثانی، در تفسیر نقاشی کودک، باید جنبه های مختلفی از نقاشی را مد نظر قرار داد که عبارتند از: رنگ، محتوا، فضای به کار گرفته شده و خطوط (اشکال). بدیهی است که تفسیر نقاشی کودک بدون در نظرگرفتن هر یک از این جنبه ها، شما را به نتیجه ی مطلوب نخواهد رساند.

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

درخت: برای تجزیه و تحلیل نقاشی درخت باید سه قسمت آن را مشخص کرد که عبارتند از: ریشه، تنه، شاخه ها و برگ ها.

ریشه در زمین فرو رفته و درخت از آن غذا دریافت می کند، نماد ناخودآگاه و فشارهای غریزی است. تنه، پرثبات ترین و مشابه ترین عامل به خود کودک است، بنابراین بیان گر مشخصات دائمی و عمیق شخصیت اوست. شاخه ها و برگ ها بیان گر طریق ارتباطی او با دنیای خارج است. اگر کودک به ریشه نسبت به بقیه ی قسمت های درخت اهمیت بیش تری داده باشد، نشان گر طبیعت بدوی، عاشقانه و در عین حال محافظه کار و بی حرکت کودک است. تنه ی درخت ممکن است کوتاه و یا بلند کشیده شود. بچه ها در سنین قبل از مدرسه، تنه ی درخت را بلند ترسیم می کنند؛ ولی بعد از این سن، بلند بودن درخت اغلب نشان گر عقب افتادگی فکری، بیماری عصبی و یا آرزوی بازگشت به دنیای کوچکی و قبل از مدرسه است. تنه ی درخت اگر کوتاه کشیده شود نشان گر جاه طلبی و بلندپرواز بودن کودک است. تنه ی درخت ممکن است مستقیم، صاف و یا کج کشیده شود و در حالت دوم نشانگر عدم ثبات کودک است. درختی که دارای برگ های زیادی و درهم باشد، بیان گر شخصیت بلغمی مزاج و در خودفرورفتگی کودکی است که آمادگی تغییر و تحول ندارد. درختی که شاخه های آن مختلف و هر کدام به سویی کشیده شده اند، نشان گر حساسیت شدید کودکی است که مسائل را به سادگی می فهمد و قادر به ارتباط با دیگران است؛ و در عین حال به راحتی می تواند خود را با محیط سازگار سازد.

شکل آدم: کودک وقتی شکل آدم می کشد، قبل از هر چیز شکل خود و یا درکی را که از بدن و تمایلاتش دارد، بیان می کند. در واقع، بین بعضی خطوط آدم نقاشی شده با خصوصیات روانی و جسمی کودکی که آن را کشیده، ارتباط مشخصی وجود دارد. اگر آدمک در مجموع هماهنگ باشد احتمال بسیاری وجود دارد که کودک کاملاًً سازگار باشد. اگر برعکس آدمک در اندازه ای خیلی کوچک و یا در گوشه ای از کاغذ کشیده شده باشد، معنایش این است که کودک خود را کم ارزش و از دیگران پایین تر می داند.

 به طورکلی نمادهای اصلی اندام ها را این گونه تفسیر می کنند:

سر: سر معرف مرکز شخصیت، قدرت فکری، هوشی و عامل اصلی مهار فشارهای درونی است. کودکان، همیشه سرهای بزرگ ترسیم می کنند؛ ولی اگر سر زیاد بزرگ باشد، نشان گر آن است که «من» کودک بیش از حد طبیعی است.

چهره: کلیه ی صاحب نظرانی که به تفسیر نقاشی فرافکنی معتقدند در این زمینه توافق نظر دارند که اندازه ی نقاشی از چهره ی انسان مهم ترین جنبه ی آن است؛ زیرا انعکاس مستقیمی از عزت نفس نقاش است. چهره های بلندتر از حد متوسط برای گروه سنی مربوط می تواند نشانه ی جنبه هایی از شخصیت، از قبیل پرخاش گری یا خودبزرگ بینی باشد. نقاشی های ریز و بسیار کوتاه تر از حد متوسط می تواند حاکی از نارسایی، کهتری، عزت نفس پایین، اضطراب یا افسردگی باشد.

صورت: صورت بسیار اهمیت دارد و اغلب تنها کشیده می شود. کودکان پرخاش گر، اجزای صورت را به حداقل اغراق آمیزی بزرگ ترسیم می کنند؛ در حالی که کودکان خجالتی جزئیات را از نظر می اندازند و فقط دایره ی صورت را ترسیم می کنند و به ندرت صورتی را از نیم رخ می کشند.

دهان و دندان ها: نقاشی دهان ممکن است معنی نیاز به مواد خوراکی را نمایان سازد؛ و هم به معنای پرخاش گری و یا در ارتباط با مسائل جنبی باشد. لب ها که بسته باشند نشان دهنده ی تنش و فشار است و چانه، نماد قدرت مردانگی است.

چشم ها: نقاشی چشم، دنیای درون نقاشی و اجتماعی بودن کودک را نشان می دهد. در کودکان خودخواه، چشم ها ارزش زیبایی نیز دارند.

دست ها و بازوها: کشیدن دست ها و بازوان بزرگ بیان گر قدرت و کنترل است. به عکس ادعا می شود که حذف دست ها و بازوها، بازتاب احساس فقدان قدرت و بیهودگی و بی یاور بودن است. البته حذف دست ها و بازوها در نقاشی کودکان کم تر از پنج سال امری متداول است. نقاشی هایی از چهره ی انسان که در آن ها دست ها در جیب فرورفته یا پشت سر قرار گرفته، بیان گر احساس گناه و اضطراب درباره ی کنترل محرک های «ممنوعه» است.

پاها: کودکان ضعیف و درون گرا اغلب برای آدم ها پا نمی گذارند و یا او را در حالت نشسته نقاشی می کنند.

بالاتنه: اگر باریک و لاغر کشیده شود مشخص کننده ی این است که کودک از اندام خود ناراضی است و یا از چاق شدن و بزرگ شدن می ترسد. در مواردی دیگر بالاتنه ی لاغر ممکن است نشان دهنده ی ضعف جسمانی واقعی باشد.

فضا: به طور کلی کودکانی که رسم نقاشی آن ها به تناسب بر روی کاغذ ترسیم شده، کودکانی آرام هستند. به نظر روان شناسان کودکانی که فضا را بهتر از دیگران حس می کنند، دارای قابلیت درک بهتری هستند. گرایشی که کودک برای خارج شدن از کادر کاغذ دارد نه تنها بیان گر خصوصیات کودکان خردسال یا عقب مانده ای است که کنترل عضلانی ندارد؛ بلکه در میان کودکان بزرگ سال هم که از کم بود محبت رنج می برند، دیده می شود. این کودکان به طور اغراق آمیزی در جست وجوی توجه و کمک هستند تا کم بود اعتماد به خود را که مخصوص انسان های نامطمئن است جبران کند.

کودکان خجالتی و کم رو نیز در گوشه ی کاغذ و یا در قسمتی محدود از فضای کاغذ و یا بر روی کاغذ کوچکی نقاشی می کنند. زیرا در مقابل سطح کاغذهای بزرگ خود را گم می کنند و این نیز نشان گر عدم اعتماد و اطمینان به خود است. کودکانی که در نقاشی ها این حالت را نشان می دهند، احتیاج به تشویق و پشت گرمی زیادی دارند.

بعضی دیگر از پژوهش گران متوجه شده اند که کودکان خردسال از بالای کاغذ شروع به نقاشی می کنند. علت این امر، مربوط به شکل بدن آدمک و حرکات دست است و نیز این که قسمت بالا نشان دهنده ی سر و آسمان و نمادی از ارزش های والاست.

کودکی که زیاد به طرف چپ کاغذ متمایل شود، البته اگر کودک دست چپ نباشد، نشان گر غم و اندوه و گوشه گیر بودن و بی اعتمادی نسبت به خود است. این افراد سریعاً تصمیم می گیرند و در جست وجوی عواطف و احساسات سرکوب شده ی خود می باشند. آن هایی که تصاویر را در گوشه ی راست صفحه می کشند اکثراً افرادی حساس هستند که به دنبال ارضا و ارتقای مسائل عقلی و ذهنی خود در تکاپو می باشند. ناحیه ی راست ناحیه ی آینده است.

 جا دادن تصویر در سمت چپ از خودمحوری نقاش حکایت می کند و عکس آن در افرادی که تحت تأثیر محیط بوده و شرایط و موقعیت محیط بر آن ها حاکم است، صدق می کند. اگر تصویر کوچک و نزدیک لبه ی پایین صفحه باشد، علامت احساس عدم امنیت و عدم استقلال نقاش است و گاهی دلیل بر افسرده بودن اوست. تمایل به ناحیه ی پایین صفحه غرایز بنیادی می باشد.

سرانجام کودکانی که نقاشی های شان کاملاً در مرکز کاغذ قرار می گیرد، به طور کلی بر خود و احساسات شان توجه و تمرکز فکری زیادی دارند. ترسیم از چپ به راست نشان دهنده ی یک حرکت طبیعی پیش رونده است. درحالی که ترسیم از راست به چپ به منزله ی یک حرکت واپس رونده تلقی می شود.

جهت یابی در فضا به منظور چگونگی برداشت و نحوه ی استفاده از فضا در نقاشی کودکان نیز اهمیت دارد. کودکان خردسال که به طور صحیح نحوه ی جهت یابی در فضا را نمی دانند، ممکن است تصویر انسان را سروته یا وارونه بکشند؛ یا مثلاً نقاشی را از پا شروع کنند و به سر برسند. یا تصویر را به صورتی بکشند که به نظر برسد بدون وزن بوده و در فضا معلق است.

معکوس کشیدن: معکوس کشیدن تصویر در کودکان کم سن و سال هم بسیار غیرمعمول است؛ اما می توان آن را به ابتکار کودکان در نقاشی ارتباط داد. اما در کودکان بزرگ تر نباید این عمل را به سادگی پذیرفت؛ زیرا این عمل ناشی از مشکلات عدم هماهنگی با محیط است.

اندازه ی تصویر: کشیدن تصاویری با حداقل اندازه و کشیدن تصاویر مشابه، تصویر انسان در نقاشی کودکانی که عدم امنیت عاطفی و افسردگی احساس می کنند، دیده می شود. کودکانی که احساس عدم امنیت می کنند، تصویر انسان را کوچک می کشند درست برعکس، نقاشی های بزرگ و باشجاعت که مشخص کننده ی نقاشی اطفالی است که از امنیت خاطر و اعتماد به نفس برخوردارند.

نکته ی دیگری که در تفسیر نقاشی های کودکان باید مورد توجه قرار داد، اثر الاکلنگی می باشد؛ یعنی، کودک آن چیزی را که برایش از اهمیت بیش تری از لحاظ عاطفی و احساسی برخوردار است، در نقاشی اش بزرگ تر از دیگر چیزها می کشد. مثلاً فردی که در خانواده نقش غالب را بازی می کند و فرمان رواست، بدون توجه به اندازه ی واقعی وی، از همه بزرگ تر کشیده می شود.

منابع:

– دادستان، پریرخ، ارزشیابی شخصیت کودکان بر اساس آزمون های ترسیمی، تهران، انتشارات رشد، 1376.

– فراری، آناالیوریو، نقاشی کودکان و مفاهیم آن، ترجمه: عبدالرضا صرافان، تهران، انتشارات دستان، 1371.

– دادستان، منصور، نقاشی و کاربرد تست در خانواده، انتشارات رشد، 1371.

 

این مجله مخصوص کودک و نوجوان می باشد.

پیام زن
ویژه مسائل زنان و خانواده

دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
محمد جعفری گیلانی
سید ضیاء مرتضوی

3

7733305
7738743
7733305
payam-zan_man@aalulbayt.org

قم، صندوق پستی 371…

پرسمان
فرهنگی، اجتماعی، دانشجویی

مرکز فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری
سید محمدرضا فقیهی
محمد باقر پور امینی
1380
3

7747240
7735473
7743816
info@porseman.net
www.porseman.n…

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

مبلغان
فرهنگی – تبلیغی
حوزه

1385/6/1
3
mbl

روانشناسی نقاشی کودکان

مداد زرد من کجاست

رشدسالم کودک وتربیت صحیح وی آرزوی قلبی هر پدرومادری است .شاید شما والدین عزیز نیزهمیشه این سوال را از خودبپرسید که آیا رشدفرزندتان طبیعی است؟

آیا تمام نیرووتوان خودرا برای تربیت صحیح واصولی وی صرف کرده اید؟

آیا تمام استعدادها ومهارت های فرزندانتان را میشناسید؟

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

آیا برای پروش این استعدادها ومهارتها ونیز رشد جسمانی روحی وروانی وی از اطلاعات ومهارت کافی برخوردارید؟

معمولا فراهم آوردن شرایط و امکانات برای رشد جسمانی هرچه بهتر فرزندان بسیار آسان تر از یافتن راهکارها و روش هایی برای حصول موفقیت درپرورش روحی و روانی آنان است.چرا که رشد جسمانی کودک مطابق منحنی رشد و مراقبت های پزشکی عینا قابل رویت بوده و درصورت ایجاد خلل وهرگونه نقصان درتداوم آن جبران پذیر است و حال آنکه هرگونه خدشه ای در رشد روحی وروانی کودک خصوصا در آغازیت روزهای شکل گیری و پایه ریزی شخصیت  اثرات سوبسیاری رادرزندگی آینده ومیزان موفقیت ها و شکست های او وحتی درتعامل وارتباطات وی با اطرافیان واجتماع درپی خواهد داشت ودرکمتر مواردی جبران پذیر است و چه بسا که اصلا قابل بازنگری وجبران نیز نخواهد بود.

طبق نظریه روانشناسان پایه ریزی شخصیت کودک ازبدو تولد آغاز می شود .یک نوزاد از بدو تولد نوازش مادر را حس می کند با صدای او آرام می شود و در آغوشش مامن می گیرید و معنی مهرو محبت را درک می کند ولی نمی تواند آن را نشان دهد وتنها از طریق انتقال حسی آن را نشان می دهد.تا دوسالگی شخصیت کودک از لحاظ ویژگی های فطری کامل شده واز آن پس تاثیرات محیط پیرامون و اطرافیان درشکل گیری ویژگی های اکتسابی شخصیتی اش مشهود و موثر خواهد بود .

کودک از این سن به بعد خواسته های مادی ونیازهای فیزیکی خودرابه راحتی برزبان می آورد به عنوان مثال به هنگام گرسنگی غذا طلب می کند به هنگام تشنگی آب میخواهد درصورت خستگی می خوابد و…حال آنکه از بیان نیازها و خواسته های معنوی وروحی خود قاصراست واین نیازها را درغالب فعالیت های دیگر به غیر از بیان مستقیم بروز می دهد.

اصولا کودکان از طریق نقاشی کشیدن قصه گویی بازی کردن و….شناخته می شوند.

به عبارتی نقاشی زبان کودک است .

نقاشی به ما کمک می کند تا به دنیای درونی وروح کودک پی ببریم بدانیم چه نیازهایی دارد آَیا کودک ما ناسازگار یا بیمار است؟دربزرگسالی میخواهد چه کاره شود؟و…

درصورتی که کودک خود به کشیدن نقاشی علاقه داشته باشد از کشیدن نقاشی لذت میبرد .

اما اگر کودک را به کشیدن نقاشی مجبور کنید او این کاررا از روی علاقه انجام نمیدهد.

شاید شما از آن دسته کسانی باشید که خطخطی کردن کاغذ توسط کودک تان برای شما بی مفهوم باشد .ولی به واقع کودک از خط خطی کردن کاغذ منظور خاصی دارد.این امر بیشتر به محدوده سنی کودک بستگی دارد.

 

مفهوم این خطوط به عوامل فردی وتکاملی هرکس بستگی دارد.اختلاف و تفاوت فردی از همان ابتدا نمایان می شودوچون دوران خط نگاری قبل از نقاشی تمثیلی است بنابراین چیزی که دراین دوره نماین می شود خود نمایاندن کودک درمقابل حقیقت بیرونی یک امر کلی است.این خط خطی ها به صورت های مختلف یا با دقت وظرافت یا درقسمتی محدود از کاغذ یا در تمام قسمت های کاغذ با خطوط مداوم ویا مقطع وبارنگ واشکال مختلف ظاهرمی شوند.که همه با هم فرق دارند ونشانگر شخصیت کودک از نظرخلق وخووقدرت او هستند. روان شناسان تایید کرده اند که به هنگام بیان نخستین دوره خط نگاری اگر کودکی تمام صفحه کاغذرا با خطوط پر کند بدین وسیله تمایلش را به تصاحب مکان بیشتری در قلب و عاطفه مادر نشان می دهد. این گونه تعبیر شاید به نظر رویایی باشد ولی به طور کلی درشکل کشیدن کودکان تصویر مادر بیشتر از هر تصویری نشان داده می شود بنابراین طبیعی است که کودک تمام محبت وتمایلاتش را درارتباط با مادر توجیه کند .

آنچه کودک به صورت خط خطی عرضه می دارد به دلایل تکاملی نیز باهم فرق دارند وخط خطی های یک کودک یک ساله از نظر گستردگی وساختار با نقش وخط هایی که یک کودک یک ساله میکشد خواه ناخواه فرق اساسی دارد.

کودکان معمولا در یک سالگی است که مداددردست می گیرند ولی به جای خط کشیدن بیشتر با مداد برروی کاغذ می کوبند وبنابراین به آسانی موفق نمی شوند اثری برروی کاغذ برجای بگزارند.ولی سرانجام در۱۸تا ۲۰ ماهگی به طور کامل موفق به خط کشیدن می شوند. درسن دوسال و نیمه گی قدرت عضلانی کودک بیشتر می شود وهنگامی که خط را رسم می کند با چشم نیز مراقب آن است تا آن خط از محدوده تعیین شده خارج نگردد.درسه سالگی خط نگاری کودک دیگر فقط برای لذت بردن از حرکت یا فشار مداد برروی کاغذ نیست بلکه مایل هست احساسات درونی خود را که در ارتباط با تجربه های زندگی کوتاه مدتش به دست آورده بیان کند وبه تدریج با افزایش سن کودک این خطوط به صورت عمودی افقی منحنی و…در خواهند آمد که هر یک بیانگر جنبه ای از ابعاد شخصیتی هر کودکی هستند.

اگر کودک سن کمی داشته باشد خط خطی کردن کاغذ برای سنین او یک کار عادی به شمار می آید و او سعی دارد با نقاشی کردن احساسات درونی خود را بروز دهد. اما اگر کودک این کاررا در سنین بالا انجام دهد معلوم است که به وسیله خط خطی کردن نقاشی خود می خواهد نفرت خود را نشان دهد.

اعتماد به نفس

چگونه از روی نقاشی می توان به میزان اعتماد به نفس کودک پی برد؟

اگر کودک تمام صفحه دفتریاورق خودرابه وسیله نقاشی پر کندمعلوم است که از اعماد به نفس بالایی برخوردار است وحضورخودرادرمیان جمع احساس می کند .اما اگر کودک تنها گوشه ای از تنها صفحه را پرکند معلوم است که وی از اعتماد به نفس کمتری برخورداراست.آیا کودکانی که یک یا دونفرازاعضای خانواده خودراازنقاشی حذف میکنند میخواهند منظور خاصی را به ما برسانند؟

بله زیرا کودک هرچه یکی از اعضای خانواده خودرابه خود نزدیک تر بکشد می خواهد علاقه خورانسبت به آن فرد نشان دهد اماهرچه آن فرد را ازخوددورتربکشدیااصلاوی رانکشد نشان دهنده نفرت کودک نسبت به آن فرد است .به دلیل علاقه بسیاری ازخانوادهها به جنبه روانشناسانه نقاشی کودکشان واهمیت این مساله به بررسی مفاهیم نقاشی کودکان به صورت خلاصه می پردازیم.برای این منظور به بررسی اشیایی که به طور معمول درنقاشی اغلب کودکان یکسان است از جمله مفهوم خورشید ماه آسمان وزمین اتومبیل و حیوانات و….میپردازیم.لطفا توجه داشته باشید که شما به کودک موضوع نقاشی نمی دهید وخودش آزادانه نقاشی می کند:

خورشید وماه

دراغلب نقاشی های کودکان خورشیددیده می شود.خورشید نشانه امنیت خوشحالی گرما قدرت وبه قول روان شناسان خورشید به معنای پدراست .

وقتی رابطه کودک وپدرخوب است کودک خورشیدرادرحال درخشیدن می کشدووقتی رابطه آن دو مطلوب نیست کودک خورشیدرا درپشت کوه ناپدید می کند.

ترس کودک از پدر به رنگ قرمز تند یا سیاه درنقاشی دیده می شود.البته با یک نقاشی مابه قضاوت نمیپردازیم بلکه باید چندین نقاشی کودک را بررسی کرد .ماه نشانه نیستی است.اغلب کودکان ماه را کنار قبروقبرستان می کشند کودکان درنقاشی خودماه را بامرگ معنی میبخشند.

آسمان و زمین

آسمان به معنی الهام وپاکی است ولی زمین به معنی ثبات وامنیت است. کودکان خیلی کوچک هیچ وقت خطی برای نشان دادن زمین ترسیم نمیکنند ولی در ۵یا۶سالگی که آغاز درک دلایل منطقی است به کشیدن زمین نیز می پردازند.

اتومبیل

درجامعه امروزی ماشین نشانه قدرت است به همین دلیل درنقاشی های کودکان مخصوصا پسربچه ها ماشین زیاددیده می شود. وقتی یکی از اعضای خانواده که اغلب پدر وگاهی خود کودک است رانندگی می کنندازدیدگاه برون فکنی اهمیت پیدامیکند. بیشترنوجوانان به بهانه اینکه کشیدن تصویرآدم حوصله شان را سرمیبردیاسخت است از کشیدن شکل آدم خودداری میکنند امابه اعتقادپژوهشگران ترجیح دادن کشیدن ماشین دراین دوره خودبه خود نشان دهنده وابسته بودن شخص به دنیای خارج وزندگی ماشینی است.البته این مساعل بستگی به سن فرهنگ وعوامل ذهنی و… نوجوان دارد.

حیوانات

اگردرنقاشی کودک شما تصاویر حیوانات دیده می شود ممکن است دلایل مختلفی وجودداشته باشد که شما باصحبت کردن باکودک به آن پی میبرید.

کودکی که درروستا زندگی می کند یا حیوانات خانگی دارد یا عاشق حیوانات باشد یا حتی زیاد به باغ وحش برود طبیعی است که تصویر حیوان بکشد پس فرهنگ و طرز زندگی کودک درخانواده از اهمیت زیادی برخوردار است.اگر کودک به نوعی با حیوانات رابطه نداشته باشد و حیوان برای او دردسترس نباشد تصویرحیوان درنقاشی او اهمیت خاصی پیدا می کند .گاهی ممکن است کودک احساس گناه و تقصیری را که تجربه کرده وجرات نکرده آنرا ابراز کند درنقاشی و در قالب حیوان نشان دهد. مثلا کودکی ممکن است به دلیل اینکه شب گذشته تشکش را خیس کرده وسرزنش شده احساس گناه بکند ودرنقاشی اش شکل حیوان خاصی را مثل مارمولک بکشد .کشیدن حیوانات درنده نشانه فشارهای درونی مخفی کودک است. مثلا کودکی که نسبت به برادر کوچکتر تازه به دنیا آمده اش حسادت می کند درنقاشی ممکن است گرگ بکشد که نشان دهنده ترس و دلهره کودک ازتازه وارد کوچولو است.

والدین باید توجه داشته باشند که درتجزیه وتحلیل نقاشی کودکان که کاری بسیار ظریف و حساس است چون یک کار تخصصی وتجربی است شمارای قطعی نمی دهید.

کودک شما باید خودش به میل خودش موضوع نقاشی را انتخاب کند.شما نباید بالای سر او بنشینید و به او مداد رنگی به میل خودتان بدهید اودرنقاشی کردن باید آزادی کامل داشته باشد درپایان نقاشی از کودک بخواهید که درمورد تصاویر کشیده شده برای شما حرف بزند این گونه اطلاعات به شما درتجزیه وتحلیل نقاشی کودک دلبندتان کمک میکند.کودکان را به کشیدن تشویق کنید اما آنها را مجبور نکنید که همین الان برای شما نقاشی بکشند.

 

 

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

دیدگاه

نام *

ایمیل *

وب‌ سایت

← کلینیک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مهر

ﺗﻬﺮاﻥ – ﺳﻴﺪ ﺧﻨﺪاﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺷﺮﻕ – ﺑﻴﻦ خ ﺷﻬﻴﺪ ﻛﺎبلی( ﺩﺑﺴﺘﺎﻥ) و اﺗﻮﺑﺎﻥ ﺻﻴﺎﺩ ﺷﻴﺮاﺯی – ﭘﻼﻙ ۱۳۱۶ – ﻣﺮﻛﺰ ﻓﻮﻕ تخصصی ﻣﻐﺰ و اﻋﺼﺎﺏ و ﺭﻭاﻥ ﻣﻬﺮ

تلفن تماس:   02143018 و 02186020204

 

تفسیر نقاشی کودکان گام به گام :

گاهی پیش می آید که کودک تمایلی برای اعلام احساسات درونی اش به ما ندارد یا اینکه از پس اینکار برنمی آید. شاید در ابتدا برای پدر یا مادری که سعی می کند فرزندش را بفهمد این رویه خسته کننده باشند، اینکه همیشه او حرف زدن را شروع کند و همیشه با پاسخ های یکسانی روبرو شود. اما اگر کودک شما به نقاشی کردن علاقه داشته باشد می توان به درون او پی برد. بسیاری از فعالان بهداشت ذهنی که با کودکان کار می کنند از آثار هنری آنها به عنوان روشی برای شناختن بهتر بیماران و پی بردن به احساساتشان استفاده می کنند. بدین منظور آنها متوجه شدند که حتی خلاق ترین کودکان هم دائما چیزهای تکراری را نقاشی می کنند یا از رنگ های مشابهی برای بیان عواطف شان استفاده می کنند. اما قبل از اینکه جلوتر برویم و به تجزیه و تحلیل و تفسیر نقاشی کودکان بپردازیم، اجازه دهید آنها نقطه ها و خط خطی های خود را بر روی کاغذ پیاده کنند.

وقتی که در حال تحلیل و تفسیر نقاشی کودکان هستید، بسیار مهم است که کاراکتر کودک را درنظر بگیرید. هاستینگز می گوید: در حالیکه بعضی بچه ها از بعضی هیولاها مانند خون آشام می ترسند بعضی دیگر این ترس را ندارند. بچه هایی که به تازگی یک فیلم کودکانه را با خون آشام به عنوان شخصیت اصلی دیده اند ممکن است با آن ارتباط مثبتی برقرار کنند اما اگر فیلم ترسناکی را با یک خون آشام بد دیده باشند، نقاشی شان به طور کلی فرق خواهد کرد.

از زمانیکه کودک به سنی می رسد که می تواند مداد شمعی را در دستش بگیرد و بر روی کاغذ بکشد، نقاشی کشیدن یکی از روش های مهم برای برقراری ارتباط و درک تفکرات او خواهد بود.تفسیر نقاشی های کودکان با بزرگتر شدن آنها آسانتر می شود و شما می توانید مطالب زیادی را از نقاشی های آنها برداشت کنید. درک نقاشی ها در مراحل مختلف رشد ابزاری کارآمد برای والدین است.

سه مرحله در نقاشی کشیدن کودک وجود دارد: خط خطی کردن، نمایه های ابتدایی و نقاشی. در اینجا به هر کدام از آنها و انتظارات شان می پردازیم:

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

در این مرحله در تصاویر هیچ واقعیتی وجود ندارد و فقط خطوطی نامنظم بر روی کاغذ هستند. به نظر می رسد که چیزی وجود ندارد اما گاهی کودک چیزی را می کشد که به آن واقع گرایی اتفاقی می گویند. یعنی زمانی که خط خطی ها انجام شده و شما می توانید شکل هایی را در آنها ببینید.

در این مرحله کودکان سعی می کنند چیزهایی را تولید کنند که با چشم می بینند. آنها ممکن است ساده ترین چیزها مانند صورت، انگشتان، ماشین ها، درخت ها و خانه ها را بکشند. معمولا هیچ جزئیات واقع بینانه ای در این نقاشی ها وجود ندارد. در پایان این مرحله آنها چیزهای خاصی را که عقایدشان را نشان میدهد به نقاشی می افزایند مانند گل در جلوی خانه یا لباس بر روی تصاویر چسبان.

در این مرحله جزئیات زیادی وجود دارد و کودک ممکن است از کلمات و علایم استفاده کند. شاید از اشکال هوشمندانه مانند v برای پرندگان استفاده کنند. آنها تا جایی که مهارت هایشان اجازه می دهد، واقع بینانه نقاشی می کنند و تصاویر را از دیدگاه خاصی به نمایش می گذارند. آنها می توانند داستان نقاشی شان را برایتان بازگو کنند.

همه سعی می کنند معنی نقاشی های کودک را بفهمند. گاهی نقاشی ها فقط نقاشی هستند و هیچ چیزی غیر از تلاشی برای سرگرم شدن با استفاده از یک کاغذ و مداد نیستند. اما گاه تحلیل و تفسیر نقاشی های کودکان به معنی آن است که شما لایه عمیق تری از تفکر و احساسات آنها را شناسایی می کنید. بسیار مهم است که زیادی در نقاشی عمیق نشوید بلکه اجازه دهید کودک به شما در مورد معانی تصاویر بگوید. از او سوال بپرسید مانند اینکه آدم های موجود در نقاشی چه می کنند آنوقت متوجه اطلاعاتی می شود که خودتان هرگز در آن نقاشی نمی بینید.

اما شما هم می توانید با دیدگاه ها و تفکرات خود برای تفسیر نقاشی های کودکان گام بردارید.

به طور کلی خون آشام و هیولا موجودی قدرتمند را نشان میدهد. اگر شخصیت در مرکز نقاشی باشد، بدین معنی است که کودک سعی دارد قدرتمند دیده شود اما شاید نشانگر مشکلات اضطراب شدید نیز باشد. عامل دیگری که باید درنظر گرفت این است که از کودک خواسته شده چه چیزی را بکشد. اگر از او خواستید یک نفر را بکشد و او هیولا کشید، این به معنی دیدگاه منفی نسبت به آن فرد است. اگر خودش در حال نقاشی کشیدن است، نشانگر تمایلش برای قدرتمند بودن است.

بخاطر داشته باشید که تئوری های زیادی در مورد منظور کودک از کشیدن خانه و سایر چیزهای اطراف آن مانند : رنگین کمان  و خورشید وجود دارد، هیچ شکی نیست که خانه یکی از اولین طرح هایی است که ما آنرا کشیده ایم.هاستینگز می گوید : به طور کلی من احساس می کنم وقتی که یک کودک خانه ای می کشد در واقع نشانگر دیدگاهش نسبت به زندگی در خانه شان است.

خانه ها ممکن است مستحکم و منظم کشیده باشند اما کودکی که تجربه منفی با خانواده اش دارد خانه را به شکل یک زندان نقاشی می کند. وقتی که بزرگتر می شود، جزئیات بیشتری را به خانه اضافه می کند و در نهایت خانه ای سه بعدی را می کشد. کودک 6 ساله برای پایین خانه مربع و برای سقفش یک مثلث می کشد در حالیکه یک نوجوان ترجیح میدهد سبک خاص خود را از خانه داشته باشد و به صورت سه بعدی آنرا ترسیم نماید به شکلی که آن سوی خانه را هم نمایش دهد.

نوجوانی که خانه های دو بعدی می کشند از نظر عاطفی رشد نکرده اند و ممکن است دچار اختلال روانی شوند. اگر به دقت به تصویر خانه ای که فرزندتان کشیده توجه کنید، تعداد پنجره ها (یا نبود آنها) اطلاعات بیشتری را نشان میدهد. چند پنجره نامرتب بازبودن ارتباط با افراد را نشان میدهد اما می تواند نشانگر نیاز برای دیده شدن توسط سایرین باشد. کودکانی که با دیگران راحتر ارتباط برقرار می کنند و تعاملات اجتماعی سالمی دارند، در جلوی در خانه یک پیاده رو می کشند در حالیکه کودکان گوشه گیر چنین چیزی را نقاشی نمی کنند. هر چه جزئیات معمولی بیشتری به خانه اضافه شود نشانگر دیدگاه مثبت نسبت به خانه و خانواده است.

کشیدن یک خورشید زرد که لبخند می زند به معنی شادی، رضایت از بودن است اما تمام خورشیدها این پیام را ندارند. معمولا کودکان نقاشی های خود را توضیح میدهند بنابراین می توان از آنها در مورد معانی نقاشی ها سوال کرد. به طور کلی تصویر خورشید کامل شاد بودن کودک و دیدگاه مثبت او به جهان را نشان میدهد. یک خورشید نیمه که در گوشه بالای نقاشی کشیده می شود نشانگر نگرانی است. خورشیدی که در آسمان ابری کشیده می شود نشانگر افسردگی و احساس ناامیدی است.

خبر خوب: هاستینگز می گوید رنگین کمان های چند رنگ پیام های مثبتی هستند و دیدگاه های مثبت کودکان ر نشان میدهند.

معمولا در نقاشی های کودکان شاهد اعضای خانواده هستیم که با صورت هایی شاد دست های یکدیگر را گرفته اند. اما وقتی پدر یا مادر در درون یک قالب یا غرق شدن در استخر شنا یا میز آشپزخانه کشیده شوند، بدون شک این تصویر بسیار آزاردهنده است.

کشیدن اعضای خانواده در چنین وضعیت هایی می تواند بسیار آزار دهنده باشد و باید به آن توجه کرد. کودک ممکن است عضو خانواده را بر روی آتش ببینید یا در حالی که غرق می شود زیرا به تازگی یک برنامه تلوزیونی یا فیلمی را دیده که چنین صحنه ای را نمایش داده است. ممکن است نشانگر میزان اضطراب کودک بخاطر ترس از دست دادن آن عضو خانواده باشد. چنین نقاشی هایی معمولا با کابوس های شبانه و احساس بد نسبت به آن عضو از خانواده همره است و کشیدن حوادث عم انگیز نماد تکمیل آرزوهای کودک است. مجددا اینجاست که باید از او در مورد نقاشی که کشیده پرسید.

یک کودک اغلب اعضای خانواده را به ترتیبی خاص می کشد و ممکن است خود را نزدیک به کسی بکشد که بیشترین وابستگی عاطفی را به او دارد. آنها ممکن است حالات صورت متفاوتی برای اعضای خانواده نقاشی کنند که نشان میدهد در نظر آنها آن فرد بیشتر اوقات چگونه است. ممکن است از اندازه برای نشان دادن درجه اهمیت افراد در زندگی شان استفاده کننده، بزرگترین فرد مهمترین فرد است یا اینکه بیشترین تسلط را دارد.

هر چه کودک جزئیات بیشتری را در نقاشی اش بکار ببرد، دیدگاه فردگرایی بیشتری خواهد داشت. برای مثال برادرش را با عینک و خواهرش را در حالیکه پیراهن بلندی پوشیده نقاشی می کند و این اساس دیدگاهش را تشکیل می دهد. موقعیت اعضای خانواده ر تصویر نیز نشانگر نزدیکی با آنهاست، اگر خانواده با هم و خوشحال باشند، در کنار کشیده می شوند.

ممکن است از دیدن رنگ سیاه در تمامی نقاشی های فرزند 5 ساله تان احساس نگرانی کنید. استفاده زیاد یا تمایل به یک رنگ خاص اطلاعات زیادی در مورد حالت مسلط روانی او می دهد. رنگ آبی نشانگر افسردگی، قرمز عصبانیت است اما همیشه چنین نیست. بعضی بچه ها یک رنگ را ترجیح میدهند و از آن برای جایگزین کردن رنگ های طبیعی دیگر استفاده می کنند. نگرانی در صورتی مجاز است که شما متوجه نقاشی های تک رنگ شوید به ویژه در سایه های خاکستری. این موضوع مربوط به کوررنگی، اختلالات عصبی یا سایر مشکلات روان شناسی است.

کودکی که مرگ یکی از نزدیکان را به تازگی تجربه کرده در زمینه نقاشی خود یک حفره می کشد وخود را در حالیکه آنرا پر می کند یا در حال کندن آن چاله ترسیم می کند. موقعیت اعضای خانواده در اطراف این گودال نشانگر نزدیک ترین شخص در خانواده به او و نحوه کنار آمدنش با این مصیبت است. کودکی که به تنهایی در تصویر کشیده شده بسیار احساس تنهایی می کند.

احساسات و عواطف زیادی را می توان از نقاشی کودکان برداشت کرد اما قرار نیست که هر عنصری منعکس کننده یک عاطفه باشد مگر اینکه خود کودک برایتان توضیح دهد. با این حال نکاتی وجود دارد که محققان بر اساس آنها احساس واقعی کودک را شناسایی می کنند. به مثال های زیر توجه کنید:

پایان بخش :تحلیل و تفسیر نقاشی کودکان

جهت ثبت نام و اطلاع از شرایط کلاس های آموزش نقاشی ویژه کودکان

سوالات و پاسخ هایی  که در این بخش بیشتر مطرح شده است .

یکی از روش های مهم برای برقراری ارتباط با کودک چیست؟

از زمانیکه کودک به سنی می رسد که می تواند مداد شمعی را در دستش بگیرد و بر روی کاغذ بکشد، نقاشی کشیدن یکی از روش های مهم برای برقراری ارتباط و درک تفکرات او خواهد بود.

پیش نمایه ها چه مرحله ای از نقاشی کودک است؟

در این مرحله کودکان سعی می کنند چیزهایی را تولید کنند که با چشم می بینند. آنها ممکن است ساده ترین چیزها مانند صورت، انگشتان.

آیا شما آموزش دوره های موسیقی و خلاقیت کودکان را هم دارید ؟

بله ، هم بصورت حضوری و هم بصورت آنلاین و غیرحضوری برگزار می کنیم برای اطلاعات بیشتر به بخش دوره های آموزشی در همین سایت مراجعه کنید .

نواحی مغزی که بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرد شامل چه قسمت هایی هستند؟

ناحیه موتور پس ساختی، ناحیه بسمندی و کرتکس پیش مغزی جانبی سمت راست. تمامی این نواحی مغزی به کارکرد اجرایی متصل هستند.

قوانین کلی در تفسیر نقاشی کودکان چیست؟

آموزش موسیقی می تواند جریان خون را در نیم کره چپ مغز افزایش دهد. این قسمت مسئول یادگیری موسیقی و زبان است.

خلاقیت و ساخت چیزهای جدید موجب چه چیزی می شود؟

جنسیت و اولویت رنگ ها موقعیت روی کاغذ هم مهم است در زمان نقاشی کردن، اندازه ها مهم هستند. آنهایی که بزرگترند شخصیت های برتر هستند.

چگونه بازی با کودک باعث اعتماد به نفس او می شود؟

یادگیری با همدیگر به کودکتان کمک می‌کند تا احساس کند که شما آنها را جدی می‌گیرید – آنها در هنگام بازی فقط وقتشان را تلف نمی‌کنند و چیزی از آن یاد می‌گیرند و این امر باعث افزایش اعتماد به نفس آنان می‌شود.

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله

در خانه بمانیم و آنلاین یاد بگیریم !

آموزشگاه تصویرگران پویا اندیش با ۲۹ سال سابقه آموزش در رشته های حضوری و غیر حضوری و آنلاین :

هنرهای تجسمی ، آموزش عکاسی ، تصویرسازی ، نقاشی ، آموزش موشن گرافیک ، مجسمه سازی ، سفالگری ، طراحی داخلی ، جواهرسازی ، طراحی لباس

و آموزش نرم افزارهای : افترافکت ، فتوشاپ ، تری دی مکس ، اتوکد

ساعت کاری آموزشگاه : همه روزه (از شنبه تا جمعه )  ساعت 9 الی 19 __ حتی جمعه ها

تهران – پاسداران – بالاتر از برج سفید – ابتدای گلستان سوم – بعد از رستوران چیتر برگر – ساختمان 120 – طبقه دوم

مرکز تخصصی آموزش های هنر – تصویرگران پویا اندیش

تلفن ها :

05 05 58 22 – 587 587 22 – 28111110 ( 021 )

واتساپ جهت ارسال پیام : 60 73 973 0912

روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله
روانشناسی نقاشی کودک 3 ساله
0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *